تقریریه دکترکاظم مهرداد بر کتاب چالش بیماری‌های دهان

تقریریه دکترکاظم مهرداد بر کتاب چالش بیماری‌های دهان

چالش بیماری‌های دهان، فراخوانی برای اقدام جهانی کتابی از نشریات فدراسیون بین‌المللی دندان‌پزشکی fdi)) است که به‌وسیله همکاران ما در انجمن دندان‌پزشکی ایران به فارسی ترجمه و منتشرشده است. دکتر علی تاجر نیا رئیس هیئت‌مدیره در مقدمه کتاب می‌نویسند:
«انجمن دندان‌پزشکی ایران در دوره جدید فعالیت‌های خود، توجه به‌سلامت دهان و آموزش همگانی را سرلوحه کارهای خود قرار داده و افزایش سواد سلامت مردم، توجه دندان‌پزشکان به آموزش بهداشت و تعامل با نهادهای عمومی و حاکمیتی برای ارتقای سلامت و بهداشت دهان را وجهه همت خود قرار داده است.»
این کتاب شامل هشت فصل خواندنی است. هر فصل اطلاعات موجز و مفیدی راجع به بیماری‌های دهان و دندان در کشورهای مختلف دنیا دارد و علل ایجادکننده این بیماری‌ها و راه و روش پیشگیری از آن‌ها نیز مختصری در هر فصل شرح داده‌شده است. با ابراز قدردانی از کار خوب هیئت‌مدیره ابتدا چند نکته درباره چاپ کتاب و سپس نکاتی راجع به توصیه‌های مندرج در ن شرح داده می‌شود.
از شناسه کتاب که معمولاً شامل نام کتاب، محل چاپ، سال چاپ و ... است و باید در صفحه اول باشد خبری نیست. تنها دایره کوچک آرم انجمن است که در صفحه دوم نقش شده است. بهتر بوده لااقل سال چاپ و انتشار کتاب ذکر می‌شد. آن‌ها که با چاپ و نشر سروکار دارند می‌دانند که مشکلاتی از این قبیل همیشه اتفاق می‌افتد. بی‌فایده نیست اگرچند قلم از افتادگی‌ها را در اینجا یادآور شویم.
در صفحه 20 در جای خالی کنار مستطیل‌های مربوط به بیماری پریودونتال از بالا به پایین باید نوشته شود.
بیشتر از 15 درصد
15-1/10 درصد
10 درصد و کمتر
فقدان اطلاعات
همچنین در صفحه 24 درباره سرطان دهان اعداد مربوطه یک پله از مستطیل‌ها پایین‌تر چاپ‌شده‌اند.
در صفحه 51 «چندک پنج‌تایی» صحیح نیست. کتاب‌های آمار Quintile را پنجک ترجمه کرده‌اند که مقصود همان یک‌پنجم جمعیت است.
در صفحه 107 چهار سطر مانده به آخر در ستون دوم (یک در میلیون) نام یک کتاب است که بهتر بود با حروف مشخصی چاپ شود.
 
دکتر کاظم مهرداد
 
گذشته از موارد جزئی فوق درمجموع کتاب با کاغذ خوب و عکس‌های رنگی و تمیز چاپ‌شده است که از سرپرست طرح دکتر کاوه سیدان که مطمئناً نقش مهمی در اجرای این طرح داشته‌اند و از همکاران دیگر که متن انگلیسی را به فارسی برگردانده‌اند یعنی از دکتر امین سبحانی، دکتر عباس دلورانی، دکتر سعید ساعی، دکتر بهزاد فرخ‌زاد، دکتر همایون فراست، دکتر مهدی جوان، دکتر آرش زاهدی، دکتر محمد پارسیون، دکتر محمود میران، دکتر شفیع جعفری، دکتر امیرحسین پور فرید و دکتر علیرضا آشوری باید تشکر کرد.
کتاب چالش بیماری‌های دهان اطلاعات جالبی راجع به پوسیدگی دندان و بیماری‌های مخاط دهان در کشورهای مختلف دنیا دارد. درمجموع از سه عامل خطر برای بیماری‌های دان و دندان نام‌برده می‌شود. این سه عامل عبارت‌اند از شکر، تنباکو و الکل. نقشه‌های خوب رنگی میزان ارتباط بیماری‌های دهان و دندان با مصرف این مواد را در کشورهای مختلف نشان می‌دهند.
ظاهر قضیه این است که باید پوسیدگی دندان و بیماری‌های مخاط فقط با مصرف این مواد ارتباط مستقیم داشته باشند در صفحات 41-40 حقایقی درباره مصرف شکر می‌بینیم. مقدار مصرف شکر در کانادا و آمریکا و استرالیا و بسیاری از کشورهای اروپایی بالاتر از کشورهای به‌اصطلاح عقب‌مانده و درحال‌توسعه است. آیا میزان پوسیدگی نیز در این کشورها بالاتر و وضعیت دندان‌ها بدتر است. پاسخ منفی است. همین‌طور نگاه کنیم به مصرف الکل که لازم به توضیح نیست. در مورد تنباکو نیز جز در قاره آمریکا که کمتر مصرف می‌کنند اروپایی‌ها بیشتر از کشورهای آفریقایی و آمریکایی مصرف دارند. این‌ها مطالبی است که باید درباره سازوکار آن‌ها دقیق شویم و ببینیم راه‌های درست پیشگیری از بیماری‌های دهان و دندان کدم‌اند.
نکته‌ای که مایلم در این قسمت توضیح دهم این است که معمولاً سازمان‌های بین‌المللی مانند فدراسیون بین‌المللی دندان‌پزشکی توصیه‌ها و راهنمایی‌هایشان برای اجرا در کشورهای درحال‌توسعه است زیرا تا آنجا که اطلاع دارم کشورهای پیشرفته هر یک با توجه به شرایط خودشان برنامه‌های بهداشت و پیشگیری را در حد توان خود انجام داده و معمولاً منتظر توصیه‌ای فدراسیون بین‌المللی دندان‌پزشکی نمی‌مانند. کافی است به عکس‌های کتاب چالش بیماری‌های دهان: فراخوانی برای اقدام جهانی نظری بیندازید. تصویر روی جلد کتاب عکس زیبای یک کودک رنگین‌پوست است و عکس‌های داخل کتاب نیز افرادی رنگین‌پوست‌اند. این خود شاهدی است که معلوم می‌دارد روی سخن کتاب با چه مردم و با چه کشورهایی است. از این حرف‌ها که بگذریم توصیه‌های کتاب کاملاً مفید است. آنچه ناگفته مانده است راه و روش عمل کردن به این توصیه‌ها است.
بارها نوشته و تکرار کرده‌ایم که همه می‌دانند شکر برای دندان‌ها مضر است سؤال این است که چرا چنانکه در همین کتاب می‌خوانیم باوجود مصرف بیشتر شکر در کشورهای پیشرفته وضعیت سلامت دندان‌ها در آنجاها از کشورهای فقیر و توسعه‌نیافته بهتر است. جواب در برنامه‌ریزی صحیح اجرای برنامه‌های بهداشتی است. در صفحه 40 کتاب چالش بیماری‌های دهان نوشته‌شده است:
«برای کاهش مصرف جهانی شکر روش‌های مختلفی معرفی‌شده است. این روش‌ها عبارت‌اند از وضع مالیات اضافی روی محصولاتی با مقدار زیاد شکر. کاهش مصرف بیش‌ازحد نوشیدنی‌های حاوی شکر، محدود کردن محتوای با شکر غذاها و نوشیدنی‌ها، وضع مقررات برای الصاق برچسب‌های صادقانه! نشان‌دهنده عناصر تشکیل‌دهنده مواد غذایی و محدود کردن عرضه غذاهای با مقدار شکر بالا به کودکان و بزرگ‌سالان»
آیا اجرای دستورهای فوق در ایران به همین سادگی‌ها است. تبلیغات دندان‌پزشکی دندان‌پزشکان کجا و مبالغ هنگفتی که صرف آگهی‌های تجارتی در رسانه‌ها می‌شود کجا؛ بنابراین باید راهکارهای دیگری پیدا کرد. متأسفانه از آن‌گونه راهکارها که در نیوزیلند و کشورهای اسکاندیناوی و سایر کشورهای پیشرفته اجراشده و سلامت دهان و دندان‌ها را در حد مناسب تأمین کرده است در این کتاب خبری نیست.
چه باید کرد؟
این‌جانب درباره عوامل خطری از قبیل تنباکو و الکل و رابطه این عوامل با بیمارهای مخاط دهان که در این کتاب مطرح‌شده است اظهارنظری نمی‌کنم و بهتر است همکاران متخصص پریو و بیماری‌های دهان درباره شیوع و راه‌های پیشگیری از این بیماری‌ها در ایران صحبت کنند؛ اما با توجه به بیش از پنجاه سال کار دندان‌پزشکی برای کودکان و آشنایی با میزان پوسیدگی دندانی در کودکان ایرانی و مقالاتی که دراین‌باره نوشته‌ام به خود اجازه می‌دهم که چند پیشنهاد را مطرح کنم.
هم چنانکه قبلاً گفته‌ام(چند کلمه درباره پیشگیری از پوسیدگی دندان در کودکان، خبرنامه انجمن دندانپزشکی ایران- شماره 38 بهمن و اسفند 1395 با توجه به آمارهای موجود که آخرین آن میزان DMF را در کودکان 12 ساله ایرانی 092 نشان می‌دهد نباید تنها به این عدد که میانگین در کل کشور است چشم دوخت بلکه باید دقت کرد که این عدد در خراسان رضوی 27/1 و در کردستان 96/4 است؛ بنابراین یک راهکار تنها برای کل مملکت راهگشا نیست. باید اقدام‌های بهداشتی هماهنگ با مقتضیات موردی و محلی باشد.
می‌گویند کار را باید به کاردان سپرد. تعدادی از همکاران ما در رشته سلامت و بهداشت دندان‌پزشکی درجه phD گرفته‌اند. از نتایج تحصیل و تخصص این همکاران باید بهره‌برداری شود. چه‌بهتر که اداره امور بهداشت دهان و دندان مناطق مختلف کشور به نحوی زیر نظر و با کمک و راهنمایی‌های ایشان صورت بگیرد.
در مورد مصرف شکربارها و بارها نوشته‌ایم که نمی‌توان با شعار «قند و شکر دندان‌ها را فاسد می‌کنند» به جنگ خراب دندان‌های کودکان رفت بلکه باید موردی و محلی و منطقه‌ای عمل کرد. کاری که در نیوزیلند و فنلاند و سوئد و امثال این کشورها انجام داده‌اند. آن‌ها از پایین شروع کردند یعنی فقط به گسترش استفاده از فلوراید در سطح کل کشور اکتفا نکردند.
در ایران بهورزان و مأموران بهداشت مدارس در خط اول جبهه هستند. لزومی به داشتن یونیت و توربین و کمپرسور نیست فقط باید با نوع غذاهایی که کودکان مصرف می‌کنند (مخصوصاً صبحانه) آشنا باشند و از نزدیک و رودررو پدران و مادران را (و نه کودکان را) با غذاهایی که پوسیدگی‌زاست آشنا کنند. شعارهای کلی راهگشا نیستند و باید مورد به مورد به کمک کودکان شتافت. باید گروه کودکان درخطر را (آن‌ها که پوسیدگی دندانی بیشتری دارند) در کودکستان‌ها و دبستان‌ها تشخیص داد و عامل خطر را در آن‌ها پیدا کرد. انجام این آموزش‌ها و برنامه‌ریزی برای این کارها باید بر عهده همکاران متخصص ما در رشته سلامت دهان و دندان باشد. آموزش و استفاده از بهورزان و مأموران بهداشت مدارس در شبکه سلامت اولین قدم برای بهبود و بهداشت سلامت دهان و دندان خواهد بود.
در پایان باید به نکته ظریفی در ترجمه کتاب چالش بیماری‌های دهان اشاره‌کنم. در متن انگلیسی کتاب و در صفحات پایان فصلی وجود دارد راجع به وقایع تاریخی در دندان‌پزشکی که دوستان ما زیر عنوان «سنگ بنای دندان‌پزشکی» تنظیم کرده‌اند. در این قسمت به تاریخ چند مورد جالب مثلاً سال ساخت نخستین صندلی تخصصی دندان‌پزشکی و همچنین به معرفی چند نفر از دانشمندان نام کشور آن‌ها نیز نوشته‌شده است. در کنار نام ابن‌سینا نوشته‌اند ایران / ازبکستان. دوستان ما سلیقه به خرج داده‌اند و پرانتز کوچکی در اینجا بازکرده‌اند و علامت‌های سؤال و تعجب (!؟) را اضافه کرده‌اند که در متن انگلیسی نیست. درست است که دانشمندان به تمام جهان تعلق دارند ولی با قبول این‌که ابن‌سینا در اطراف بخارا متولدشده است آیا باآن‌همه آثار او به زبان‌های عربی و فارسی وزندگی او در ایران او را اهل ازبکستان دانستن سؤال‌برانگیز نیست.
درمجموع کتاب چالش بیماری‌های دهان کتابی خواندنی و حاوی اطلاعاتی خوب و مفید است که مطالعه آن را به همکاران توصیه می‌کنیم. کار خوب هیئت‌مدیره انجمن دندان‌پزشکی ایران نیز مایه قدردانی است.
                                                                                                         
سوتیترها:
دکتر علی تاجر نیا رئیس هیئت‌مدیره در مقدمه کتاب می‌نویسند:
«انجمن دندان‌پزشکی ایران در دوره جدید فعالیت‌های خود، توجه به‌سلامت دهان و آموزش همگانی را سرلوحه کارهای خود قرار داده و افزایش سواد سلامت مردم، توجه دندان‌پزشکان به آموزش بهداشت و تعامل با نهادهای عمومی و حاکمیتی برای ارتقای سلامت و بهداشت دهان را وجهه همت خود قرار داده است.»
کتاب چالش بیماری‌های دهان اطلاعات جالبی راجع به پوسیدگی دندان و بیماری‌های مخاط دهان در کشورهای مختلف دنیا دارد. درمجموع از سه عامل خطر برای بیماری‌های دان و دندان نام‌برده می‌شود. این سه عامل عبارت‌اند از شکر، تنباکو و الکل. نقشه‌های خوب رنگی میزان ارتباط بیماری‌های دهان و دندان با مصرف این مواد را در کشورهای مختلف نشان می‌دهند.
بارها نوشته و تکرار کرده‌ایم که همه می‌دانند شکر برای دندان‌ها مضر است سؤال این است که چرا چنانکه در همین کتاب می‌خوانیم باوجود مصرف بیشتر شکر در کشورهای پیشرفته وضعیت سلامت دندان‌ها در آنجاها از کشورهای فقیر و توسعه‌نیافته بهتر است. جواب در برنامه‌ریزی صحیح اجرای برنامه‌های بهداشتی است.

در ایران بهورزان و مأموران بهداشت مدارس در خط اول جبهه هستند. لزومی به داشتن یونیت و توربین و کمپرسور نیست فقط باید با نوع غذاهایی که کودکان مصرف می‌کنند (مخصوصاً صبحانه) آشنا باشند و از نزدیک و رودررو پدران و مادران را (و نه کودکان را) با غذاهایی که پوسیدگی‌زاست آشنا کنند. شعارهای کلی راهگشا نیستند و باید مورد به مورد به کمک کودکان شتافت
مشاهده مطلب
نظر شما
  • 0
  • 0
  • 0
  •  
  •